Ponad 65% dorosłych Polaków cierpi z powodu nadwagi lub otyłości. Liczba dzieci z wyższą masą ciała rośnie szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Według danych NFZ już dziś co czwarty dorosły Polak jest otyły.
Otyłość w Polsce przestaje być problemem jednostki, a staje się chorobą społeczną, która dotyka, niestety, coraz więcej osób. Według analiz Narodowego Funduszu Zdrowia: trzech na pięciu dorosłych Polaków ma nadmierną masę ciała, a co czwarty spełnia kryteria otyłości. Te wieści potwierdzają raport badań krajowych i międzynarodowych: raporty GUS oraz WHO pokazują, że jeszcze kilka lat temu odsetek osób otyłych wynosił około 18–20 proc., dziś przekracza już 23 proc. i nadal rośnie. Co gorsza, po raz pierwszy tak wyraźnie widać narastające problemy wśród dzieci i młodzieży, gdzie nadwaga dotyczy już ponad jednej piątej nastolatków. To sygnał, że jeśli nie dojdzie do głębokich zmian w podejściu do profilaktyki i edukacji żywieniowej, w najbliższych latach system ochrony zdrowia stanie w obliczu poważnego kryzysu.
Co jest przyczyną problemu?
Na narastający problem otyłości składa się wiele czynników. Zmiany w stylu życia, w tym coraz bardziej siedząca praca i ograniczona aktywność fizyczna, sprawiają, że Polacy spalają znacznie mniej kalorii niż kiedyś. Do tego dochodzi łatwy dostęp do wysoko przetworzonych, kalorycznych produktów spożywczych: fast foodów dostarczanych do domu czy słodkich napojów, które często są tańsze niż świeże warzywa i owoce. Czynniki ekonomiczne i brak czasu na przygotowywanie posiłków w domu dodatkowo sprzyjają niezdrowym wyborom.
Nie bez znaczenia pozostają również aspekty psychologiczne: jedzenie emocjonalne, stres, przyzwyczajenia wyniesione z dzieciństwa oraz wpływ mediów społecznościowych i celebryckich diet, które często wprowadzają w błąd i promują „szybkie rozwiązania” zamiast zdrowych nawyków żywieniowych. Wszystkie te elementy razem tworzą środowisko, w którym nadwaga i otyłość stają się coraz bardziej powszechne.
Co można z tym zrobić?
Przeciwdziałanie otyłości wymaga działań wielopoziomowych zarówno indywidualnych, jak i systemowych. Na poziomie osobistym kluczowa jest edukacja żywieniowa, wprowadzanie zdrowych nawyków żywieniowych, regularna aktywność fizyczna oraz wsparcie psychologiczne w przypadku jedzenia emocjonalnego. Coraz większą rolę odgrywają dietetycy, którzy układają spersonalizowane plany żywieniowe, uczą świadomego wyboru produktów i monitorują postępy pacjentów. Coraz bardziej prawdopodobne wydaję się zatrudnianie dietetyków w szkołach. Możliwe więc, że wkrótce otworzą się kolejne miejsca oferujące pracę wykwalifikowanym specjalistom.
Równolegle potrzebne są zmiany systemowe: wprowadzenie programów profilaktycznych w szkołach, regulacje ograniczające marketing niezdrowej żywności, lepsze oznakowanie produktów i dostęp do porad dietetycznych finansowanych przez NFZ. Tylko połączenie działań edukacyjnych, medycznych i legislacyjnych może skutecznie zatrzymać narastającą epidemię otyłości w Polsce.
A czy robimy coś z tym obecnie?
Już teraz pracodawcy często oferują pracownikom wsparcie w prowadzeniu zdrowego trybu życia. Karty Multisport, cateringi dietetyczne i częste angażowanie pracowników w wydarzenia promujące dbanie o siebie. Polacy coraz częściej angażują się w sport sami z siebie, bieganie i uczęszczanie na siłownie jest dla setek tysięcy Polaków na porządku dziennym.
Być może trzeba będzie zadbać o rozpowszechnienie takich benefitów, by dostęp do sportu był łatwy dla każdego, a może zadbać o promocję zdrowych nawyków żywieniowych. W każdym razie problem otyłości staję się coraz bardziej wyraźny i będzie wymagał akcji.
Otyłość w Polsce przestała być problemem jednostkowym, a staje się poważnym wyzwaniem zdrowotnym i społecznym, które dotyka coraz większą część dorosłych oraz dzieci. Jej przyczyny są wieloczynnikowe: zmiany stylu życia, dostęp do niezdrowej żywności, czynniki ekonomiczne i psychologiczne oraz dezinformacja żywieniowa. Rozwiązanie problemu wymaga połączenia działań indywidualnych i systemowych: edukacji żywieniowej, wsparcia dietetyków, aktywności fizycznej, a także regulacji prawnych i programów profilaktycznych. Tylko kompleksowe podejście może zatrzymać rosnący trend i ograniczyć konsekwencje zdrowotne oraz ekonomiczne związane z nadwagą i otyłością w Polsce.
